Μικρά αυτοκίνητα, μεγάλα SUV και ακόμη μεγαλύτερος εγωισμός

Όποιοι κινούμαστε καθημερινά στις ελληνικές πόλεις και -κυρίως στην πρωτεύουσα, το βλέπουμε ξεκάθαρα. Οι δρόμοι παραμένουν ίδιοι, τα πεζοδρόμια στενά, οι θέσεις στάθμευσης ελάχιστες και η κίνηση όλο και πιο ασφυκτική. Κι όμως, τα αυτοκίνητα γύρω μας συνεχώς μεγαλώνουν χρόνο με τον χρόνο. Και τα SUV αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο. Ψηλά, φαρδιά, βαριά, επιβλητικά. Ανεξάρτητα από το αν είναι ηλεκτρικά, υβριδικά ή συμβατικά, καταλαμβάνουν τον ίδιο χώρο και δημιουργούν την ίδια πίεση στο ήδη κορεσμένο αστικό περιβάλλον.

Το ζήτημα δεν είναι αν τα SUV είναι καλά ή κακά αυτοκίνητα. Τεχνολογικά είναι καλύτερα από ποτέ, ασφαλή, άνετα και σε πολλές περιπτώσεις ιδιαίτερα αποδοτικά. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα της ελληνικής καθημερινότητας και στις πραγματικές μας ανάγκες.

Έξω από τα… νερά τους

Η συντριπτική πλειονότητα των SUV στην Ελλάδα δεν θα βγει ποτέ εκτός δρόμου. Δεν θα φορτωθεί με εξοπλισμό, δεν θα ταξιδέψει σε δύσβατα εδάφη, δεν θα αξιοποιήσει τις «περιπετειώδεις» δυνατότητες που υπόσχεται η εικόνα του. Αντίθετα, θα κάνει μικρές καθημερινές διαδρομές, θα κολλήσει στην… ακίνητη κίνηση, θα ψάχνει απελπισμένα για θέση πάρκινγκ και συχνά θα καταλήξει σε λάθος σημείο  επειδή απλώς δεν χωράει αλλού.

Κάπου εδώ εμφανίζεται η πρώτη μεγάλη αντίφαση. Χρησιμοποιούμε μεγάλα αυτοκίνητα σε πόλεις που είναι μικρές, πυκνοχτισμένες και ακατάλληλες για όγκώδη αυτοκίνητα. Πόλεις που σχεδιάστηκαν (στην καλύτερη περίπτωση) δεκαετίες πριν, για πολύ μικρότερα οχήματα, για άλλες ανάγκες και άλλους ρυθμούς ζωής. Κι όμως, επιμένουμε να τις γεμίζουμε με αυτοκίνητα που μοιάζουν να ανήκουν αλλού.

Παλιότερα, το μικρό αυτοκίνητο θεωρούνταν αυτονόητη επιλογή. Ήταν πρακτικό, ευέλικτο, οικονομικό και έκανε ακριβώς αυτό που έπρεπε μέσα στην πόλη. Σήμερα, παρότι υπάρχουν εξαιρετικά μικρά και μεσαία μοντέλα, ακόμα και σε ηλεκτρικές και υβριδικές εκδόσεις, αντιμετωπίζονται συχνά ως «συμβιβασμός». Σαν κάτι λιγότερο επιθυμητό, λιγότερο εντυπωσιακό.

Μεγάλο κοινωνικό status

Το SUV έχει εξελιχθεί σε σύμβολο. Δεν είναι απλώς μέσο μετακίνησης, αλλά status και, ας είμαστε ειλικρινείς, πολλές φορές προέκταση του εγωισμού μας. Μας δίνει αίσθηση ανωτερότητας, ασφάλειας και κύρους, ακόμα κι αν στην πράξη μεταφέρει έναν μόνο επιβάτη στο 80% των διαδρομών του. Το γεγονός ότι είναι μεγάλο, ψηλό και «γεμάτο» φαίνεται να γέρνει τη ζυγαριά περισσότερο από το αν είναι πραγματικά κατάλληλο για τη χρήση που του κάνουμε.

Η είσοδος της ηλεκτροκίνησης δεν άλλαξε αυτό το μοτίβο. Αντίθετα, το ενίσχυσε. Τα ηλεκτρικά SUV παρουσιάζονται συχνά ως η απόλυτη λύση: οικολογικά, σύγχρονα, ισχυρά. Όμως ένα μεγάλο ηλεκτρικό SUV παραμένει μεγάλο. Χρειάζεται μεγαλύτερη μπαταρία, καταναλώνει περισσότερη ενέργεια, πιάνει περισσότερο χώρο και επιβαρύνει την κυκλοφορία με τον ίδιο τρόπο όπως κάθε άλλο ογκώδες όχημα. Η απουσία ρύπων από την εξάτμιση δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το πρόβλημα της πόλης λύθηκε.

Η αλήθεια είναι ότι η συμφόρηση δεν λύνεται με αλλαγή καυσίμου. Λύνεται με αλλαγή λογικής. Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο άβολο σημείο της συζήτησης. Δεν μας δυσκολεύει μόνο το αυτοκίνητο που έχουμε, αλλά και τα αμφισβητούμενα Μέσα Μαζική Μεταφοράς. Τα οποία δεν είναι αξιόπιστα, συχνά δεν είναι ακριβή στα ωράρια τους, ενώ ταυτόχρονα είναι ακριβά. Τόσο όσο αφορά το τίμημα μετακίνησης όσο και το δημοσιονομικό τους κόστος. Κάτι που μας φέρνει στην επιλογή ιδιωτικού μέσου, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Μικρά αλλά επαρκή

Το πρόβλημα δεν είναι το SUV καθαυτό. Υπάρχουν άνθρωποι που το χρειάζονται πραγματικά. Το πρόβλημα είναι ότι έχει γίνει η default επιλογή για όλους, παντού και πάντα. Σαν να μην υπάρχει εναλλακτική, σαν να μην αξίζουν τα μικρότερα αυτοκίνητα την ίδια προσοχή και εκτίμηση.

Ίσως τελικά το πιο ώριμο βήμα στην εποχή της ηλεκτροκίνησης και του εξηλεκτρισμού να μην είναι το μεγαλύτερο, ακριβότερο και πιο εντυπωσιακό μοντέλο. Ίσως να είναι το αυτοκίνητο που ταιριάζει πραγματικά στη ζωή μας και στις πόλεις μας. Μικρότερο, πιο ευέλικτο, λιγότερο επιθετικό στον χώρο που μοιραζόμαστε όλοι. Και η αγορά έχει ακόμα μοντέλα σε αυτή την κατηγορία, παρά την πορεία της προς εξαφάνιση λογω μικρής ζήτησης.

Γιατί αν δεν αλλάξουμε τον τρόπο που βλέπουμε τη μετακίνηση, θα συνεχίσουμε να κάνουμε τα ίδια λάθη, απλώς πιο αθόρυβα. Και οι πόλεις μας θα παραμένουν ακίνητες, γεμάτες μεγάλα αυτοκίνητα και ακόμη μεγαλύτερο εγωισμό.